"DİJİTAL" KAVRAMI NEDEN AKTÜEL KÜLTÜRÜN BELİRLEYENİ OLARAK TANIMLANMAKTADIR?

21. yüzyılda dijital teknolojilerin sürekli gelişerek ve yenilenerek günlük yaşamın içerisinde daha
görünür olması ve kullanımının yaygınlaşması ile tüm dünyanın teknoloji üzerinden oluşturduğu ortak bir
kültür meydana gelmiştir. Bu kültür, küreselleşme ile ortaya çıkmış enformasyon ve tüketim çağının
oluşturduğu bir yaşam biçimi ve alışkanlıklar bütünü olarak adlandırabileceğimiz dijital kültürdür.
Böylece günümüzde, son teknolojik ilerlemelerin etkisi ile dijitalleşen bir dünya görülmektedir. Fakat
dijital kültürün oluşumunu teknolojik gelişmelere bağlamak pek doğru değildir. Bir dijital teknolojinin
varlığını dijital kültüre bağlamak daha doğru olabilir. Çünkü dijital, sadece belirli bir teknolojinin
olanaklarını tanımlamamaktadır. Gilles Deleuze bunu “Bir makine teknik olmadan önce her zaman
sosyaldir” sözüyle çok iyi açıklamıştır. Bu bağlamda internetin ortaya çıkışı ile birlikte, her alanda
dijitalleşme başlamış ve dijital kültür, enformasyon ve tüketim toplumunun ayrılmaz bir parçası hâline
gelmiştir.

Günümüzde dijital teknoloji ve internet toplum ve toplumu oluşturan bireylerin yaşamında
birçok öğeyi kapsayan oldukça güçlü bir birlikteliği meydana getirmektedir. Önce teknolojik gelişmeler
ve bununla beraber de doğup önü alınamayacak şekilde gelişmeye devam eden internet artık sosyal,
kültürel, ekonomik ve siyasal hayatımızı derinden etkilemektedir. İnternet ve bilgi iletişim
teknolojilerinin gündelik insan yaşamına hızlı girişi ve mevcut yapıyı değiştirmeye başlaması,
enformasyon toplumunun oluşturduğu bir süreçtir. Bu süreç aktüel yaşamımızda “e-eğitim, e-sağlık, e-
ticaret, e-bankacılık, e-kültür” gibi gibi “e” ekli kazandırmış ve kazandırmaya devam etmektedir. Bu
gelişmeler de dijital teknolojinin ve internetin, tüketim ve enformasyon toplumunun birçok alanına sızmış
olduğunun açık bir göstergesidir.

Dijital teknolojinin günden güne gelişmesiyle beraber artık her kullanıcı bir dijital kimliğe
sahiptir. Buradan hareketle bence dijital hayatın aktüel kültürün bir belirleyeni olmasının en büyük sebebi
bireylerin düşüncelerini rahat ve özgür bir şekilde özellik sosyal medya gibi platformlarda isterse
kimliğini gizleyerek veya gizlemeyerek ifade edebilmesidir. Fakat maalesef sosyal medyadaki bu
düşünce beyanı çok çirkin ve olumsuz yönde de olabilmektedir. Örneğin bu günlerde Twitter üzerinden
bazı kişilerin özellikle kadın siyasetçi ve gazetecilere karşı gayet cinsiyetçi ve çirkin hakaretler
edebilmesi gibi.

Dijital teknoloji ile hayatımıza giren sosyal medya sayesinde bireyler tanıdığı ya da tanımadığı
kişilerle karşılıklı iletişim kurup ve geribildirim aldıkça bir doyum ve mutluluğa erişebilirler. Bu da birey
üzerinde dijital teknolojiye olumlu yaklaşma ve hayatının bir parçası olarak görme gibi bir etki oluşur.
Çünkü insanların çevreleriyle ve diğer insanlarla bir iletişim içinde olmaya ihtiyacı vardır. Gelişen
teknoloji de artık bunu çok iyi sağlamaktadır. Örneğin COVID-19 sebebiyle içinde bulunduğumuz
pandemi döneminde evlerimizde kendimizi karantinaya almamız ve ihtiyaç dışı durumlar dışında
dışarıyla bağlantı kurmamamız sonucu ülkemizde ve tüm dünyada insanlar dijital ortamdan özellikle face-
time iletişim kurmaktadırlar. Hatta devletler arası toplantılar, eğitim ve konserler bile Zoom gibi
aplikasyonlar aracıyla gerçekleştirilmektedir. Bunun dışında birçok çalışan işlerini evinden bilgisayarları
aracıyla yürütmektedir. Pandemi sonrası belki de online eğitim ve evden yürütülen işler fazlalaşacak ve
COVID-19’un hayatımıza kazandırdıkları arasına girecektir.

Dijital kavramın gündelik yaşamımızın belirleyeni olması dijital teknolojilerin tüketim toplumu
üzerinde yaptığı bağımlılıktan da kaynaklanır. Fakat bu bağımlılık bireyin teknolojik bir araca bağımlılığı
değil internet aracılığıyla bu araçları teknolojik olarak konumlandıran ve onları yöneten çok uluslu
şirketler veya mevcut güçlere dolaylı bağımlılığıdır. Böylece dijital kapitalizm mevcudiyetini sağlamış ve
sağlamlaştırmış olmaktadır.

Son olarak “alamet-i farika” kelimesiyle tanımlanan günümüz kültüründe, dijitallik, enformasyon
ve tüketim toplumu adını almış kitlelerin aktüel yani güncel kültürünün bir belirleyeni olabilmektedir
çünkü dijitallik, tüm anlam ve iletişim sistemlerimizi ve artefaktları (insan eliyle yapılan şey, yapay)
çevreleyerek günümüz yaşam biçimini geçmişteki yaşam biçimlerinden ayıran şeydir. Günümüzde
dijital, sadece teknolojinin hayatımıza kattığı dijital makine ve araçlar değildir. Sanal gerçeklik, dijital
efektler, dijital film ve TV, elektronik müzik, bilgisayar oyunları, multimedya, Internet, dijital teknolojinin
aynı anda her yerde bulunması üzerine doğan kültürel ve artistik ürünler yani Siber punk romanları,
filmleri, tekno ve post pop müzikleri vesaire de dijital kavramının kültürümüze kattıklarını
göstermektedir.

KADRİYE ÖRGEN