Açık Kaynak Yazılım Nedir ve Neden Önemli?
Tanımdan Başlayalım
"Açık kaynak" terimi genellikle genellikle "açık kaynak yazılım" için kullanılır. Yazılımı oluşturan kodların herkese açık bir şekilde paylaşılması, başka insanların modifiye etmesine izin verilmesi ve yine başka insanların da modifiye edilmiş olan yeni yazılımları paylaşabilmesine izin veriliyorsa bu yazılım için temel olarak açık kaynak yazılım diyebiliriz.
Peki, Açık Kaynak Yazılım Nasıl Başlamış?
Günümüz modern internetin babası olarak nitelendirebileceğimiz ARPANET'in kullanıcı görüşlerine açılmasıyla, insanların bu projenin geliştirilmesine yardımcı olmasıyla başlamıştır diyebiliriz. Ancak benim için bu başlangıç kısmı çok da önemli değil, çünkü günümüz ve gelecek için hiçbir anlam ifade etmiyor...
Evet evet, Linux..
Bir çoğunuzun bildiği üzere elimizdeki bilgisayarlar sadece Microsoft'un ürettiği Windows işletim sistemi ile çalışıyor. Ben dahil kimi insanlar ücretsiz ve daha iyi(?) olan GNU/Linux işletim sistemini kullanıyoruz. Orijinal ismi GNU/Linux olmasına rağmen insanlar buna sadece Linux diyorlar, bu yüzden ben de ilerleyen süreçte sadece Linux kelimesini kullanacağım.
Linux, Linus Torvals adında bir adamın gençlik yıllarında hobi olarak geliştirdiği bir kerneldir. O zamanlar tabi ki günümüzdeki gibi forumlar, facebook grupları yok. Bir mail grubu aracılığı ile Linus, geliştirdiği bu kerneli insanlarla paylaşıyor. Onlardan beklediği belki de tek şey olumlu/olumsuz geri dönüt almak. Ancak sadece öyle olmuyor ve insanlar Linux'a ilgi duyuyorlar, yazılımdaki geliştirilmesi gereken bazı yerleri geliştiriyorlar, sorunlar varsa onları gidermeye çalışıyorlar... Bi de bakmışsın ki, ortaya planlı olmayan bir takım çalışması çıkmış.
O günlerde lisans işlemleri nasıl oluyordu bilmiyorum, çünkü bir yazılımın açık kaynak yazılım olabilmesi için buna uygun bir lisansa sahip olması gerekir. Bunlardan en popülerleri için günümüzde GPL ve MIT diyebiliriz. Linux'un o günlerde bir lisansı var mıydı emin değilim ancak tam anlamıyla bir açık kaynak projeydi ve günümüze kadar geliştirilmeye devam edildi. Hala da ediliyor, aşağıdaki linkten projenin deposuna gidebilirsin.
Zamanla Linux o kadar büyük bir proje haline geldi ki, şu anda dünya üzerindeki çoğu cihazda Linux yüklü. Evet belki kişisel bilgisayarlarda hala Windows ve MacOS tekeli var ancak Android telefonlar, interneti internet yapan sunucuların büyük bir çoğunluğu Linux kullanıyor. Sadece hobi projesi olan bir şeyin bu denli büyük bir "şey" haline dönüşmesi gerçekten de muazzam.
Peki Neden Açık Kaynak?
1- Kaynak kod herkese açık olduğu için olumlu/olumsuz geri dönüt almak çok daha kolay.
2- Ürünlerin kapalı bir kutu değil şeffaf bir kutu olmasını sağlıyor. Bu da haliyle daha güvenli bir ortam sağlıyor.
3- İsteyen herkes modifiye edebildiği için bir sürü çeşit yazılım ortaya çıkıyor. İnsanlar kendilerine uyanı seçiyor, böylelikle "keşke şöyle olsaydı" cümlesini daha az kullanıyoruz :)
Belki de bu liste daha da uzayabilir..
Peki her şey bu kadar olumluysa neden bütün yazılımlar açık kaynak değil?
Zaman ve sağlıktan sonra en önemli şeyin para olduğu bu dünyada zengin olan ve zengin olmak isteyen insanlar yüzünden.. Açık kaynak projeler gereken fonu her zaman alamıyorlar, sonuçta insanların bir şekilde para kazanıp hayatlarını geçindirebilmeleri lazım. Ancak Google, Microsoft, Meta gibi şirketler her zaman tabiri caizse parayı basıp "daha iyisini" yapıyorlar.
Bu kadar mı?
Hayır, daha fazlasıyla ve daha iyisiyle benzer konularda yazmaya devam edeceğim. Takipte kalın!